A casualidade fixo que antonte, 1 de decembro, entrase en vigor a modificación do Código Penal en materia de delitos contra a seguridade no tráfico, e hoxe tivera un Xuízo Rápido precisamente por alcoholemia.

Aínda non sei como será aplicación práctica da lei, pero polo de agora, a realidade non é exactamente como nos dicían por aí, con todos eses titulares que nos estaban facendo pensar na cadea por calquera infracción de tráfico, cando a cousa non é de todo así.

En primeiro lugar, dicir que a pena de cadea xa estaba prevista para aqueles que conducirán influídos por drogas tóxicas, estupefacientes, sustancias psicotrópicas ou bebidas alcohólicas: prisión de tres a seis meses ou multa de seis a doce meses. Sendo a novidade fundamental neste punto, ó meu entender, que agora se fixa no propio Código que se considerará delito que se conduza cunha taxa de alcohol en aire espirado superior a 0,60 miligramos por litro ou cunha taxa de alcohol en sangue superior a 1,2 gramos litro; cando antes non se fixaba unha taxa concreta de "influenza", o que podía dar lugar a sentenzas moi contraditorias dados os diferentes criterios xudiciais.

Certo que agora se introducen novas conduta delitivas, como son que o exceso de velocidade, que antes era unha infracción administrativa, pase a ser delito en certos supostos. Así, superar en 60 km por hora en vía urbana ou en 80 km por hora en vía interurbana a velocidade permitida leva acarreadas as mesmas penas que a condución baixo a influenza de determinadas sustancias.

As penas de prisión chegan só cando se xuntan as dúas conduta antes descritas (condución superando os límites de velocidade sinalados e alcoholemia) con un requisito máis: poñer en perigar concreto a vida ou a integridade das persoas. Neste suposto, si a pena é de prisión: de seis a dez anos, podendo ser de seis a doce anos cando se conduce con manifesto desprezo pola vida dos demais.

De todos os xeitos, a condución temeraria era unha conduta xa existente no Código Penal antes da reforma; sendo a única novidade neste delito que se considera tal aínda que non se poña en perigo concreto a ninguén, o que con leva tamén unha importante redución na pena a impoñer.

Xa por último, dicir que tamén para os que circulen tras a perda total dos puntos do permiso de conducir, ou os que nunca o tiveran obtido (aínda que para estes a reforma entrará en vigor a partires do 1 de maio do 2008), a pena a impoñer será a de multa ou prisión, e non só ista última, como parece deducirse de moitas informacións que tiña lidas ate o de agora.

As relacións cos compañeiros de profesión son complicadas; e non me estou a referir agora ós amigos, que por sorte tamén os teño, e moi bos, dentro do gremio. Falo do trato cos compañeiros que, polas razóns que sexan, temos en fronte no noso día a día. ¿Que somos? ¿Inimigos ou compañeiros?

Como inimiga me fixo sentir o outro día un avogado que, nun Recurso de Apelación contra unha sentenza dun xuízo de faltas, me acusou de instar ó meu cliente a mentir no seu propio beneficio tras el correspondiente asesoramiento; cando é perfectamente posíbel que cada unha das partes teña unha visión diferente do ocorrido (unha pequena liorta sen máis transcendencia que a de ter perdido os papeis). ¿Ou é que este letrado o que fai é ver nos demais as súas propias malas artes?

Como contraria pero compañeira, outro avogado ó que me atopei ese mesmo día pola rúa. Falamos do tema no que somos contrarios, intentando chegar a un acordo mentres tomabamos un café; cada un defendeu, como non podía ser doutro xeito, os intereses do seu cliente, e quedamos en ter unha reunión para tratar de solucionar o conflito.

Pero Modesto Barcia, que é de quen estou a falar, tamén aproveitou para comentarme que viña de publicar dous libros dos que eu non tiña coñecemento: "Los abogados y otras gentes del foro en la consideración popular y literaria ibérica" e "A iberidade" cos que acabou agasallándome, e agora están enriba da miña mesa esperando ser lidos.

Eu, para corresponder, conteille a miña afección polo mundo do viño, e prometinlle un par de botellas de Moraima, o albariño da adega da que son socia.

Non todo pode ser dereito nesta vida...

Aínda que, legalmente, o ano xudicial empeza o 1 de setembro, foi hoxe cando tivo lugar a apertura solemne á que acoden todas as autoridades.

Un ano máis, é un acto moi marcado pola falta de consenso entre os diferentes partidos políticos para proceder á renovación dos órganos de goberno do Consello Xeral do Poder Xudicial e do Tribunal Constitucional. E aquí é onde xorden para min as dúbidas e as reflexións sobre a independencia do poder xudicial.

Como profesional que día a día pisa os xulgados, hei de dicir que teño a sorte de non poder discernir a ideoloxía dun xuíz polo seu xeito de traballar, ou polas súa resolucións. Con independencia de que sexan de xuíces para a democracia (en principio, máis de esquerdas) ou da Asociación Profesional da Maxistratura (teóricamente, máis conservadora), teño afinidades e desacordos con uns e con outros, e valoro o seu traballo totalmente á marxe da súa ideoloxía, pois os xuíces de instrución, do social, do penal, ou incluso os maxistrados da Audiencia Provincial cos que eu trato son profesionais que ditan xustiza sen deixar que as súas ideas saian ó exterior.

Para os que traballamos nunha pequena cidade, os xuíces son relativamente cercanos, e as súas ideas políticas (como tampouco o deberían facer para eles as nosas) non inflúen xa non nas relacións cos profesionais, senón tampouco á hora de impartir xustiza. Entón, ¿cando se malean os xuíces? ¿Cando deixan de ser profesionais para pasar a ser afiliados a un determinado partido político? ¿Cando perden esa independencia que debe rexer o seu traballo? ¿Cando deixar de ser válidos polas súas actitudes profesionais para pasar a selo polas súas ideas políticas?

Gustaríame que alguén me contestara a todo isto.

Xa que o mes de agosto é inhábil para a maior parte das actuacións xudiciais, hai unha tradición non escrita pola cal ese é o mes no que os avogados colgamos o cartel de "pechado por ferias".

Mais iso non é de todo certo, xa que sempre hai cousas pendentes que dalgún xeito obrigan a non pechar a porta nin desconectar o fax ou descolgar o teléfono durante todo un mes, por moito que un o desexe... ou o necesite. Penso, por exemplo, nos clientes que viven fora pero que teñen asuntos que resolver no seu país; ou procedementos administrativos para os cales agosto é un mes coma os demais; e incluso, esos asuntos xudiciais considerados de tal entidade como para que non queden paralizados durante ese tempo. En calquera caso, son os menos.

Pero a maiores, resulta que se está estendendo o costume dos xulgados de continuar notificando cousas en agosto. É lóxico que os funcionarios que non están de vacacións continúen facendo o seu traballo con normalidade. Pero... ¿por que seguen a notificar as cousas como se nada? Refírome, claro está, ós asuntos que non se notifican a través de Procurador, senón directamente ó cliente no despacho do seu avogado; pois os Procuradores son bastante máis espelidos ca nós (ou ca min, polo menos) e desconectan o fax e non recollen os avisos de correos, para evitaren ser notificados e non poder poñerse en contacto co letrado do asunto.

Igual para o vindeiro ano aprendo...

Teño un cliente co cal apenas son capaz de entenderme. El é dun país africano francofalante, leva menos dun ano no país, non fala galego e apenas español. Os meus coñecementos de francés fai anos que practicamente se evaporaron.

Nestas condicións, é realmente complicado entenderse cunha persoa que ten un problema legal de non pouca importancia e que necesariamente ten que ser resolto xudicialmente. E se xa é difícil en moitas ocasións explicar ós clientes o contido das leis e porqué as súas pretensións poden ou non ter éxito, a cousa é case imposíbel cando ó descoñecemento lóxico de cuestións legais lle sumamos a barreira idiomática.

Así que, despois de darlle moitas voltas, acordeime de que o Instituto Cervantes ten un servizo de tradución automática, non só para páxinas web (grazas a el se pode ler este blog en español, por exemplo) senón tamén para textos. Esta interesante ferramenta serve non só para traducir ó galego e o catalán, senón tamén ó inglés, francés e portugués.

Fun á páxina, e penso que en menos dun minuto xa estaban traducidos os cinco folios da demanda. O sorriso de agradecemento do meu cliente, que o único que daba dito era "xa o entendo" pagou a pena de sobra o mínimo esforzo levado a cabo.

Alomenos, esa é a miña sensación. Despois de varias reunións entre a Dirección Xeral de Xustiza e os representantes do Colexio de Avogados de Pontevedra, o venres 27 de abril decidiuse deixar sen efecto as medidas adoptadas por parte dos colexiados.

A boa disposición da administración para resolver o conflito, e o compromiso por parte das autoridades de estudar a fondo as reclamacións de devolucións do xa percibido foi valorado positivamente pola Xunta de Goberno e os Delegados dos Partidos Xudiciais para tomar a decisión (por maioría, que non por unanimidade) de deixar sen efecto a medida acordada no seu día de darnos de baixa na Quenda de Oficio.

Por parte da Xunta de Galicia, polo de agora, non escoitei nin lin ningunha manifestación ó respecto, así que, persoalmente, non teño moi clara cal foi esa boa vontade demostrada pola administración.

Así que, pola miña parte, non podo deixar de ter a sensación de que ó final achantamos, coma sempre, ante as boas palabras. Espero sinceiramente que o tempo me quite a razón.

O outro día, despois dunha Xunta Xeral do máis reivindicativa, que tivo lugar o pasado 21 de abril no Colexion de Avogados de Pontevedra, puiden comprobar como o descontento co funcionamento da quenda de oficio non é unha cuestión persoal, senón xeral.

Así despois de máis de dúas horas de intervencións, acordouse o seguinte:

1.- Esixir á Xunta de Galicia o abono inmediato dos asuntos correspondentes ó terceiro cuadrimestre do 2006, pendentes de pago.

2.- Esixir a constitución dunha mesa de negociación para a reforma da regulación da Quenda de Oficio e a Asistencia Xurídica Gratuíta na Comunidade Autónoma de Galicia.

3.- Exixir de la Xunta de Galicia o abono de todas as asistencias a detidos.

De non haber contestación satisfactoria por parte da Xunta de Galicia ás reivindicacións anteriores, procederase á baixa masiva dos letrados (uns catrocentos) dos servizos de Quenda de Oficio e Servizo de Orientación Xurídica con fecha 30 de abril de 2007, con efecto a partires do 1 de maio. Aínda así, se houbera contestación por parte da administración, será a Xunta de Goberno do Colexio de Avogados de Pontevedra e os delegados dos partidos xudiciais os que tomen a decisión de seguir ou non adiante coa medida de presión adoptada.

Agora, é a Dirección Xeral de Xustiza quen ten a palabra.

Coido que empezando co exemplo que poñía o outro día unha boa compañeira se entenderá ben a cuestión: imaxinádevos que unha persoa é operada de urxencia na sanidade pública; e que despois, cando xa está curado e fora do hospital, se dan conta de que non tiña dereito a ser atendido alí. Así que o SERGAS, en vez de intentar localizar ó paciente para reclamarlle os gastos, acorda descontarlle o custe da operación ó ciruxán do seu soldo. ¿Qué pensariades?

Pois algo así é o que nos está a pasar ós avogados da Quenda de Oficio do Colexio de Avogados de Pontevedra, ós que a Xunta de Galicia pretende cobrar o traballo realizado, ó non ter acreditado os clientes o seu dereito ós beneficios de xustiza gratuíta. E en lugar de reclamar as nosas percepcións ós interesados que non acreditaron o seu dereito, pretenden recuperar os seus diñeiros descontándollos a quen si realizamos o noso traballo obrigatoriamente, pois unha vez efectuada a designación da quenda de oficio, a defensa é irrenunciábel.

A tramitación da xustiza gratuíta é bastante sinxela:

• Por unha banda, os avogados interesados en prestar este servizo, unha vez cumpridos uns requisitos previos, se inscriben no mesmo.
• Por outra, quen queira ou necesite litigar, e crea que reúne os requisitos económicos, solicita que lle sexa designado avogado de oficio.

É o Colexio de Avogados o encargado de realizar as designacións provisionais, que despois confirmará ou non a Comisión de Asistencia Xurídica Gratuíta nunha resolución que pode tardar moitos meses. De feito, en moitos casos o profesional xa ten xustificadas as súas actuacións e o procedemento está finalizado cando ese acordo chega ás súas mans.

En asistencias a detidos ou imputados, o procedemento de concesión dos beneficios de xustiza gratuíta iníciase coa formalización dun formulario por parte do letrado que realiza a actuación, que despois presenta diante do Colexio de Avogados; e este ocúpase (ou debería ocuparse, xa teño as miñas dúbidas) de solicitar ó interesado a documentación necesaria para que este acredite o seu dereito á xustiza gratuíta.

Cando a Comisión confirma a designación non hai problema.

Pero ¿e cando non é así? Pois aí é onde nos atopamos: a Xunta decidiu reclamar ós letrados de Pontevedra as cantidades correspondentes ós asuntos xustificados no primeiro trimestre de 2005, dos que non consta acreditado o dereito ó beneficio de xustiza gratuíta. E en lugar de demandar as cantidades aboadas a quen indebidamente recibiu un servizo por parte da administración, opta polo máis doado: reclamar esas cantidades ós letrados.

De todo isto, tivemos coñecemento por terceiros, xa que foi o Colexio de Avogados o que convocou unha Xunta Xeral Extraordinaria (que se celebrará o vindeiro sábado 21 de abril) para tratar o tema; sen que por parte da Xunta de Galicia se nos comunicase nada polo de agora.

¿É legal esta medida?
Pois semella que si, a tenor do artigo 43.2 do Decreto 146/97 que aproba o Regulamento de Asistencia Xurídica Gratuíta de Galicia.
¿É lóxica, ou xusta?
Entendo que non. Paréceme que é unha falta de respecto por parte da Administración para cos profesionais que adicamos parte do noso tempo a facilitar o acceso á xustiza a quen non ten medios a cambio dunha esmola, que na maior parte dos casos apenas dá para cubrir gastos.

Pero tamén me parece dun deixamento total por parte do Consello da Avogacía Galega e dos distintos Colexios de Avogados, que non sei para onde estaban a mirar cando se aprobou o devandito Regulamento.

Non sei o que pasará na reunión do vindeiro sábado. Os compañeiros cos que levo falado están tan indignados coma min ou máis. Descoñezo a postura que ten pensado adoptar o Colexio de Avogados, pero espero que sexa de defensa do noso traballo, e non de achantamento ás pretensións da administración. A ver se é certo que, ó fin, somos capaces de enfrontarnos a esa pantasma da "profesionalización" da xustiza gratuíta coa que sempre nos ameazan dende a Xunta. De feito, seica xa hai por hai grandes despachos que se ofreceron a xestionar este servizo a cambio dunha remuneración pactada, algo que penso vai en contra de todo o que, dende sempre, significou a quenda de oficio.

Supoño que moitos se sorprenderían ó ver este titular na prensa: Absolto o condutor que ía a 260 por hora porque non provocou perigo.

O artigo 381 do Código penal establece no seu primeiro parágrafo que:

O que conducise un vehículo a motor ou un ciclomotor con temeridade manifesta e puxera en concreto perigo a vida ou a integridade das persoas, será castigado coas penas de prisión de seis meses a dous anos e privación do dereito a conducir vehículos a motor e ciclomotores por tempo superior a un e ata seis anos.

Tendo en conta o texto do artigo son precisos dous elementos para que nos atopemos ante este delito: por unha parte, conducir con temeridade manifesta; e por outra, poñer en concreto perigo a vida ou integridade das persoas". Esa conxunción "e" implica que sexan necesarias as dúas condicións. Esto é: que é requisito indispensábel que ademais dunha conduta en aparencia temeraria, se poña en concreto perigo a vida ou integridade das persoas.

Polo que se deduce da nova do xornal, no caso en cuestión non houbo ese concreto perigo, pois o vehículo foi captado por un radar por exceso de velocidade (non por ter participación nun accidente, por exemplo), e sen que os axentes que procederon á súa interceptación posterior manifestaran cal foi o perigo concreto causado a terceiros.

Dende este punto de vista, semella que a resolución en cuestión é axustada a dereito, aínda que o sentido común nos leve a pensar o contrario.

Eu non gosto nada de ir á cadea. Vou cando non me queda máis remedio; cando o meu cliente está ingresado nun centro penitenciario e teño que falar con el para preparar un xuízo. Pero aínda que se podería dicir que estou acostumada, non podo evitar un certo estremecemento cada vez que me achego á porta... Ás veces, fóra están os familiares dos presos, e non podo deixar de pensar o duro que é pasar por todo iso.

Normalmente, visito ós meus clientes no Centro Penitenciario de A Lama. A dinámica é sempre a mesma. Na entrada, un funcionario revisa o documento que acredita a pertenza ó Colexio de Avogados, onde aparecen os datos do interno e o procedemento de que se trata, e o D.N.I., lóxicamente; e anota a hora, o nome do letrado, do interno, e o número de pase que entrega. Non se pode pasar á zona de comunicación con teléfonos móbiles, nin con ningún outro obxecto agás as cousas de traballo, (papeis, bolígrafo, etc.). Unhas pequenas caixas embutidas serven para deixar todo o demáis.

Pasado o arco de detección de metais, un pasillo acristalado leva á primeira porta, que non se abre ata que a seguinte esta pechada. Alí, outro funcionario comproba de novo a identificación, e abre a porta do patio. Estar entre dúas portas sen poder ir para adiante nin para atrás, xunto coa sensación de saberse vixiado en todo momento é algo difícil de explicar.

A segunda porta leva a un patio. Dende alí, vense os diferentes módulos, e non podes deixar de pensar como será a vida vista dende aí. Novo estremecemento por todo o corpo.

A zona de comunicacións non é máis agradábel. A parte reservada ós familiares está separada da dos profesionais, así que nunca tiven a oportunidade de ver como se desenrolan as visitas ós presos. Na parte dos xulgados e avogados, hai oito locutorios. Separados entre si por paredes de cemento, o espazo para o avogado consiste nun pequeno cubículo duns dous metros cadrados, coas paredes pintadas en gotelé amarelo, un pequeno mostrador de obra para apoiar os papeis, e unha cadeira verde de plástico. E, por último, a pequena luz verde do interfono e o cristal que separan do cliente. Dicir que é deprimente é pouco.

Resúltame moi difícil falar cunha persoa que está na cadea. Nunca pregunto porqué está alí (moitas veces, non ten nada que ver co que me levou a min). Limítome a falar do tema que temos en común, e intento non pensar en que faría para ter que estar no centro. Creo profundamente no dereito de defensa, así que intento facer ben o meu traballo, sen prexuízos. O demáis, non é asunto meu. Pero cada vez que escoito a alguén dicir cousas coma "pois vou á cadea, e listo, que che dan de comer e durmir gratis..." non podo deixar de pensar a pouca importancia que lle damos a algo tan fundamental como a liberdade.

Levo varios días dándolle voltas á idea de como enfocar un artigo sobre a concesión da prisión atenuada a De Juana Chaos; pero agora o que xa non sei é se realmente paga a pena. ¿Trátase dunha cuestión xurídica ou política? Porque si é xurídica, podo aproveitar para comentar algo sobre a miña experiencia profesional nos Xulgados de Vixilancia Penitenciaria, por exemplo; pero se é política... pois xa terei a ocasión de opinar nas próximas eleccións.

Despois dunha semana, a tensión é tal que penso que aínda que o tratase dende o punto de vista máis técnico e obxetivo, que era a miña intención dende o principio, o que dixera podería ser malinterpretado. Así que deixarei as miñas reflexións para mellor ocasión, que de seguro que algunha haberá.

Por vocación e porque me gusta moito o dereito penal, son avogado da quenda de oficio, e fai uns días tocoume estar de garda para a asistencia a detidos. Avisáronme para que, ás dez da mañá, estivera no xulgado de garda para celebrar un xuízo rápido por un delito contra a seguridade do tráfico (alcoholemia). Como xa vou sabendo de que vai a cousa en canto á puntualidade se refire, pareime a tomar un café, así que cheguei un cuarto de hora tarde: pequena rifa do funcionario polo retraso, e presa polo membro do Ministerio Fiscal (en prácticas) por falar e intentar chegar a unha conformidade. Pido desculpas, copia do expediente, un minuto para botarlle unha ollada, e outro para falar con... ¿onde está o imputado?

No medio de tanta presa, ninguén se dera conta de que o imputado aínda non chegara... Así que xa me deu tempo a facer as cousas con calma. Con tanta, de feito, que vin o asunto con detalle, achegueime á Sección de Menores da Fiscalía a facer unha asistencia (un rapaz de quince anos ó que pillaron intentado sacar un videoxogo dun centro comercial sen pasar pola caixa), e a tomar un café tranquilamente. E o meu cliente sen aparecer.

Así que a iso das doce, e cando xa o xuíz ditara orde de detención contra el, funme (non sen certa pena porque non se presentase) esperando a que o detiveran para celebrar o xuízo.

Avisáronme ó día seguinte ás once menos dez, con moito apuro: que fose o xulgado canto antes, que o Fiscal (xa non o de prácticas) tiña que estar na Audiencia Provincial en breve. Dixen que tardaría uns vinte minutos, saín correndo sen conseguir anular unha cita, en quince minutos conseguín chegar ó Xulgado de Garda, e cal non foi a miña sorpresa (e o meu cabreo) cando me entero de que o Fiscal saíra a facer o que tiña que facer, e a Policía aínda non chegara co detido. Pregunto: ¿para que me chaman, entón? ¿E que o meu tempo e o meu traballo non teñen ningún valor?

Saín, moi digna, dicindo que non me volveran a avisar ate que non estiveran todos alí. Pasou un bo anaco ata que me chamaron de novo. Ás doce e media, xa estivera dúas veces no calabozo falando co meu cliente, conformara có Fiscal, explicáralle a situación á súa dona... e faltaban o Xuíz e o Secretario, os cales aínda tardaron unha media horiña máis en aparecer pois estaban traballando noutros asuntos.

Conseguín saír do xulgado case dúas horas e media despois de que chegara; e iso, que o meu traballo o tería feito, ó ser un caso sinxelo, en non máis de quince minutos. Pero, aínda que recibín as desculpas do Fiscal por non terme avisado, non deixei de sentirme mal. Pois nin isto é a primeira vez que pasa (así o poderían corroborar moitos compañeiros), nin será a derradeira.

Un dos imputados no xuízo polo atentado do 11-M alega que está sentado no banquiño por vinganza.

Seica fai uns anos, axentes da Policía Nacional intentaron reclutalo como confidente, ó que el se negou. En consecuencia, despois do brutal atentando, lembráronse del e detivérono como un dos autores materiais do mesmo. Sen comentarios.

Pensando nas escusas que os detidos ou imputados dan en ocasións para tratar de xustificar a súa situación, veume á cabeza un asunto de fai uns anos, onde ó meu cliente era acusado de forzar unha máquina tragaperras nun bar e de levarse os cartos que había nela. A proba principal para proceder á súa detención, por non dicir a única, foi que no interior da máquina en cuestión se atoparon as súas pegadas dixitais. Mentres preparabamos o xuízo, díxome moi serio que el era inocente, que non cometera os feitos dos que o acusaban, e que as súas pegadas as colocaran alí os axentes de Policía, que lle tiñan manía porque unha vez, nunha detención anterior, conseguira escapar da comisaría. Conseguín manter o tipo para dicirlle, coa mesma seriedade, que eu iso non llo dicía ó xuíz... ó que contestou que el tampouco.

Vese que neste caso non pasou o mesmo. Hei de dicir que aínda que sigo con certa atención o xuízo, non teño unha idea preconcibida de se todos e cada un dos imputados son ou non culpábeis; pero ante declaracións coma esta non podo senón pensar na escusa que quen máis quen menos lle deu un día ós seus pais: "é que o profesor tenme manía..."

O día a día dun pequeno avogado non sempre é gratificante; pero se a maiores leva asuntos laborais, e defende á empresa e non ó traballador, como en ocasións é o meu caso, a cousa aínda se complica un pouco máis. Esto ven a conta por algo que me pasou un día destes nun xulgado do social, do que, evidentemente, non vou a dar ningún dato.

Como dicía, eu ía defendendo os intereses dun empresario nun procedemento onde o traballador solicitaba a rescisión do contrato de traballo ó abeiro do artigo 50 do Estatuto dos traballadores (esto é, incumprimento por parte da empresa das súas obrigas). Si algo aprendín é que cando o empregado senta no banco do xulgado ó seu xefe, a relación deteriorase de tal modo que é moi difícil que sigan traballando coma se nada, así que, aínda na creenza de que o meu cliente tiña a razón neste caso, antes de empezar o xuizo falei co avogado contrario para intentar chegar a un acordo. Pasa un tempo, entra na sala, onde xa se atopaba o seu cliente... e cal non é a miña sorpresa cando nos chaman para celebrar o xuízo e o compañeiro se atopa xa sentado para celebrar a vista, e só a preguntas da Súa Señoría di que non hai posibilidades de acordo, e pasa a relatarlle a miña oferta, as pretensións do seu cliente, e non sei cantas cousas máis. Pareceume unha falta de ética profesional, e empecei a envenenarme...

Certo é que na xurisidicción social, prima o principio in dubio pro operario. Pero unha cousa é esa, e outra intentar predispoñer ó xuíz, instruíndoo en cuestións totalmente alleas ó pleito. Así que decidín (sen pensalo moito, iso tamén é certo) contraatacar, contando a miña versión dos feitos: que o meu cliente non incumplira coas suas obrigas, e que se lle facía unha oferta económica era para non deteriorar máis a relación entre as partes, e que acabasen dun xeito máis ou menos amigable.

Fixemos números outra vez, pero seguimos sen chegar a acordo, así que o xuíz decidiu intervir... colocándose sen maís do lado do traballador. Dirixíndose ó meu cliente, preguntoulle algo así como ¿sabe usted que se está arriscando a que lle condene a pagar o doble? , e eu respondín cunha frase do estilo ¿por que non lle advirte ó traballador que igual non recibe ningunha indemnización si lle desestima a demanda?

Igual tiña que ter calado; pero non podo deixar de pensar, cando me pasan cousas coma estas, que o meu traballo non serve para nada, que a sentenza está posta dende antes de que o meu cliente e máis eu entremos na sala, que o partido non empeza 0-0, e que para iso, quitamos do noso ordeamento xurídico a xurisdicción social.

Agora estou esperando a sentenza, pero véxome anunciando o Recurso de Suplicación.

Ó abeiro do publicado hoxe en El País, voume referir publicamente a algo que, en moitas ocasións, teño comentado cos compañeiros: o proveito que algunhas mulleres están a sacar da Lei integral de violencia de xénero para vingarse das súas parellas.

Vaia por diante que non quero dar a sensación de frivolizar cun tema tan serio. Non serei eu quen diga que non estamos ante un problema moi grave, e de moi difícil solución mentres todos non esteamos debidamente educados no respecto ós demais. Pero hai quen intenta aproveitarse da sensibilidade social que a cuestión dos malos tratos desperta para sacar beneficio nunha seguinte crise matrimonial.

Beneficio este que na maior parte dos casos ten que ver cos fillos: unha denuncia (e máis dende a nova redacción do artigo 153 do Código Penal) por malos tratos case garante: a custodia dos fillos, a atribución do uso da vivenda familiar, e unha medida de alonxamento en ocasións extensible ós descendentes que dificulta (se non imposibilita) unha boa relación paterno-filial. Hoxe en día, as nais queren que os pais se impliquen de igual xeito na crianza i educación dos fillos, non pode ser doutro xeito, toda vez que os roles de xeneracións anteriores xa case son historia. Pero se xurde unha crise, moitas destas nais non dubidan en inventarse uns malos tratos, físicos ou psíquicos, que agora constitúen delito, para alonxar ós fillos dos pais.

Ou simplemente, por vinganza ante a negación a recoñecer que a parella fracasou, ou que sei eu por que... Lembro agora un destes casos que levei no despacho, no que de modo automático só con ler a denuncia da muller (separada legalmente do seu marido), e sen tan sequera tomar declaración ó denunciado, un xulgado (non vou a dicir cal) dictou orde de alonxamento contra el. Así, sen máis. E despois, todo acabou en arquivo xa na fase de instrución. ¿É isto lóxico?

Por iso é tan importante a reflexión que fai a sentenza da Audiencia Provincial de Barcelona, á hora de poñer de manifesto que con temas tan importantes como a imputación de delito (ou os dereitos dos fillos de estar cos seus pais) non se pode xogar.

Unha vez máis, empezo cunha nova do xornal; nesta ocasión, de La Voz de Galicia: colapso na administración de xustiza. Aínda que ós que traballamos nos xulgados este titular non nos sorprende, non deixa de ser lamentábel comprobar unha vez máis que o medio que temos para solucionar os conflitos do noso día a día non serve en ocasións. Xa teño falado algo sobre o tema noutro artigo, cando me refería ó retardo na tramitación dos procedementos no Tribunal Supremo.

Con todo iso, sempre hai cousas que chaman a atención. O artigo incide na situación da xustiza en Lugo, onde seica hai uns dez mil casos pendentes de resolución; e na que detaca o estado do xulgado do contencioso-administrativo, onde están sinalando xuízos para o mes de marzo... do ano 2008. Se non lembro mal, algo semellante acontecía fai uns anos en Vigo, cando só había un Xulgado de Familia, no que unha modificación de medidas, por exemplo, podía tardar case dous anos en celebrarse a vista; hai tempo que non vou por alí, así que espero que as cousas teñan mellorado.

Destaca tamén o xornal como, en moitos dos casos, son os xulgados de violencia doméstica os que acumulan un maior retraso na tramitación dos procedementos. ¿A que é debido iso? Pois, simplemente, a que a lei integral de violencia de xénero non procedeu, na maior parte dos partidos xudiciais, á creación de novos xulgados destinados a esta materia, senón que lles foi adxudicada de modo exclusivo a un dos de instrución xa existentes; pero sen que esta atribución tivese coma contraprestación que lles liberasen senón de algúns asuntos (querelas e denuncias sen data no caso do de Pontevedra, se non lembro mal... Pero, a maiores, han de tramitar todos os procedementos de dereito de familia que deriven de temas de violencia doméstica. ¡Case nada!

E a pregunta é: ¿de que sirve facer novas leis para solucionar xudicialmente os conflitos se despois non hai medios para que funcionen?

Ou, polo menos, a primeira. Porque o certo é que xorden moitas máis: ¿como explicarlles estes retrasos ós clientes?

Leo en El País o seguinte titular: sen voda non hai pensión.

Leo con atención a nova, pois é un tema que me interesa non só a nivel profesional, senón tamén pola súa transcendencia social. A cuestión é que o Instituto Nacional da Seguridade Social nega a pensión de viuvedade ás persoas do mesmo sexo que convivían con anterioridade á entrada en vigor da Reforma do Código Civil que lles permitiu contraer matrimonio.

Non estou dacordo con isto; penso que, se segundo o artigo 14 da Constitución todos somos iguais ante a lei, non pode permitir o noso ordeamento xurídico a discriminación por cuestión de preferencias sexuais. Así pois, e como di o artigo do xornal, se se trata de persoas que querendo contraer matrimonio non puideron, xa que a lei non o permitía, é razoábel facer unha interpretación das normas, tal como di o artigo 3 do Código Civil, que non produza discriminación algunha. Certo que a lei establece que terá dereito á pensión de viudedade o cónxuxe supervivente; pero cando non se permite a dúas persoas do mesmo sexo contraer matrimonio, ¿por que non intentar subsanar esa situación por medio dunha interpretación ampla da lexislación existente?

Cuestión moi distinta é, para min, a equiparación das chamadas parellas de feito ó matrimonio cando se trata de persoas de distinto sexo, e sei que o que estou a dicir non é politicamente correcto. Entendo que, cando só existía o matrimonio canónico, as ideas ou crenzas de cada un lle impediran, por coherencia, non contraelo; ou que se lles de cobertura legal ás situacións de convivencia cando non se permitía o divorcio. Pero hoxe en día, ¿que diferencia pode haber entre un matrimonio e unha parella de feito? ¿Tan distinto é apuntarse nunha lista no Concello ou firmar un documento na Notaría, que unha acta de matrimonio no Rexistro Civil? ¿Por que a xente lle ten tanto medo a unha palabra?

Porque, o queiran ou non, os que se constitúen formalmente en parella de feito o único que queren, é, ó fin e ó cabo, os mesmos beneficios que puideran derivar do matrimonio; pero, iso si, sen que tal denominación apareza por ningures: ¿non é iso un pouco incoherente? Paréceme ben que unha parella conviva sen casar; é unha opción de vida como calquera outra, e que debe ser respectada por todos. Pero o que non me parece tan ben é que, despois, intenten que se lles apliquen as mesmas normas que ós matrimonios cando libre e voluntariamente decidiron non ser tal.

Xa o dixen antes, paréceme un pouco incoherente. Ademais, se legalmente se equiparan ambas figuras, ¿que necesidade hai de que sigan existindo as dúas? E, en caso de desaparecer algunha, ¿cal sería?

A nova coa que me deitei o venres pasado fíxome, unha vez máis aledarme de non vivir nun país onde exista a pena de morte, xa que foi abolida expresamente pola Constitución do 1978 no seu artigo 15.

Non é a miña intención defender aquí a figura de Sadam Hussein, nin moito menos. Pero non podo evitar pensar se a súa execución serve para algo. No noso ordenamento xurídico, as penas están orientadas cara a reeducación e a reinserción social; e aínda que todos sabemos que moitas veces isto queda só en boas intencións, o espírito da nosa lei lévamos a non considerar o dereito penal só como un castigo ou unha vinganza, senón como un modo (imperfecto, sen dúbida) de intentar que quen cometeu un delito reflexione sobre a súa conducta e non volte repetilo. Xa, sei que é un modo un tanto inxenuo de concibir o dereito penal; pero o contrario, convertelo nunha vinganza, nun mero castigo polos feitos cometidos, lévanos ó vello ollo por ollo, dente por dente que só nos conduce a unha espiral de castigo e violencia continuos.

Por iso non estou de acordo coa pena de morte; por iso, e porque penso que ninguén ten lexitimidade para quitarlle a vida a ninguén.