Que os xulgados existen para que a xente poida solucionar os seus conflitos cando non é quen de facelo doutro xeito é unha realidade. Pero tamén o é que o feito de acudir á xustiza non debe ser tomado como un xogo; pois, ás veces, as consecuencias deses actos non son as previstas, e se do ámbito penal estamos a falar, as cousas normalmente non teñen volta atrás.

Isto ven a conto polo que me pasou estes días:

Por unha parte, atopeime cunha cuestión de maltrato familiar iniciada cando un pai, ante unha discusión forte na casa, decidiu chamar á policía para darlle un susto ao seu fillo. Máis a cousa rematou (polo de agora, a espera de xuízo) co rapaz fora da casa cunha orde de afastamento do seu pai; e este chorando porque non quería que o seu fillo se fose porque non tiña a onde ir. Deixando a un lado a existencia ou non do delito (que se verá no seu día), neste caso concreto (así mo fixo saber) o denunciante non tiña a máis mínima intención de facer tal cousa cando chamou á policía: só quería poñer un pouco de orde nun incómodo conflito familiar; descoñecendo que, salvo en casos moi particulares, cando calquer forza do orde público ten coñecemento da existencia dun posíbel delito, a administración de xustiza, de oficio, continúa coa tramitación do procedemento ate o final, aínda que a parte pretendidamente perxudicada non queira continuar co mesmo. A acción penal é pública.

Estes sustos penais son relativamente frecuentes, e todos os profesionais nos atopamos con un de cando en vez.

Menos habituais son os sustos civís: unha muller, sospeitando que o seu home lle é infiel e a pode deixar, decide adiantarse e presentarlle ao seu home un convenio regulador de separación de mutuo acordo, para que el vexa o que lle vai a custar vivir só, pensando (claro está) que el non ten en realidade a intención de separarse. E cal non foi a miña sorpresa cando me chamou para dicirme que si, que el o firmara...

Aínda que neste caso lle quede a ela a opción de presentalo ou non, é evidente que non é unha boa xogadora de mus, pois os órdagos, cando un ten medo a perder, hai que ter moito coidado con cando se botan...

Por casualidade, botándolle unha ollada rápida ás novas en Chuza, entereime de que o Consello Xeral do Poder Xudicial lle abrira un expediente á titular do Xulgado do Social nº2 de Santiago de Compostela, Dona Ana López-Suevos, á que se acusaba de "sectarismo e partidismo" por ter permitido a utilización do galego nun xuízo. Pero o máis curioso é que esa "indefensión" que a utilización da nosa lingua causou, ó parecer, a unha das partes, só se denunciou á vista da sentenza (que como poden supoñer todos os que dun xeito habitual pasan polo xulgado en cuestión, tamén se ditou en galego), e non no acto da vista.

Certo é que o artigo 231 da Lei Orgánica do Poder Xudicial di, no seu número 2, que os xuíces poderán usar a lingua oficial propia da Comunidade Autónoma (o galego, neste caso), se ningunha das partes se opuxese alegando un descoñecemento que puidera producir indefensión. Pero se esa salvedade non se fai no primeiro momento no que se usa o idioma que a parte di non entender, que sentido ten que se faga a posteriori?

Lóxico é que cada parte defenda os seus intereses como mellor lle pareza, faltaría máis... pero hai que ser coherente, e se un letrado (ou a parte) non informa do seu descoñecemento dunha lingua no primeiro momento, que sentido ten facelo despois?

Persoalmente, alégrome de que unha queixa deste tipo sexa arquivada: mal que lles pese a moitos, o galego é a nosa lingua.

Para os mal pensados, dicir que non me une coa xuíza implicada ningún tipo de relación que non sexa a estritamente profesional das veces (poucas) que tiven asuntos (uns con sentenzas favorábeis e outros non) no seu xulgado (nin sequera penso que me recoñeza se me ve pola rúa), pero paréceme que non merece que lle abran un expediente por algo coma isto. Nin ela, nin todos os xuíces e maxistrados que se ocupan de que o galego esté presente en todos os ámbitos da nosa vida.

Hoxe terá lugar o segundo debate entre José Luis Rodríguez Zapatero e Mariano Rajoy (para evitar suspicacias: o orde é o que teñen pactado para as intervencións) de cara ás eleccións xerais do vindeiro 9 de marzo.

Non vin o do pasado luns. Dime unha compañeira que si o fixo que foi a cousa máis parecida a un xuízo que vira en moito tempo. Cada unha das partes foi facendo as alegacións que lle interesaba sen contestar ó que lle dicía o contrario: falando cada un do que pensaba lle beneficiaba, pero sen entrar en discusión algunha nin contestar preguntas incómodas.

Menos mal, seguía ela, que Manuel Campo Vidal (moderador do debate)non tivo que ditar sentenza ó final. Si, dixen eu, porque as conclusións finais (que foi o único que cheguei a ver) foron decepcionantes as dos dous.

Teño un cliente co cal apenas son capaz de entenderme. El é dun país africano francofalante, leva menos dun ano no país, non fala galego e apenas español. Os meus coñecementos de francés fai anos que practicamente se evaporaron.

Nestas condicións, é realmente complicado entenderse cunha persoa que ten un problema legal de non pouca importancia e que necesariamente ten que ser resolto xudicialmente. E se xa é difícil en moitas ocasións explicar ós clientes o contido das leis e porqué as súas pretensións poden ou non ter éxito, a cousa é case imposíbel cando ó descoñecemento lóxico de cuestións legais lle sumamos a barreira idiomática.

Así que, despois de darlle moitas voltas, acordeime de que o Instituto Cervantes ten un servizo de tradución automática, non só para páxinas web (grazas a el se pode ler este blog en español, por exemplo) senón tamén para textos. Esta interesante ferramenta serve non só para traducir ó galego e o catalán, senón tamén ó inglés, francés e portugués.

Fun á páxina, e penso que en menos dun minuto xa estaban traducidos os cinco folios da demanda. O sorriso de agradecemento do meu cliente, que o único que daba dito era "xa o entendo" pagou a pena de sobra o mínimo esforzo levado a cabo.

Unha vez máis, empezo cunha nova do xornal; nesta ocasión, de La Voz de Galicia: colapso na administración de xustiza. Aínda que ós que traballamos nos xulgados este titular non nos sorprende, non deixa de ser lamentábel comprobar unha vez máis que o medio que temos para solucionar os conflitos do noso día a día non serve en ocasións. Xa teño falado algo sobre o tema noutro artigo, cando me refería ó retardo na tramitación dos procedementos no Tribunal Supremo.

Con todo iso, sempre hai cousas que chaman a atención. O artigo incide na situación da xustiza en Lugo, onde seica hai uns dez mil casos pendentes de resolución; e na que detaca o estado do xulgado do contencioso-administrativo, onde están sinalando xuízos para o mes de marzo... do ano 2008. Se non lembro mal, algo semellante acontecía fai uns anos en Vigo, cando só había un Xulgado de Familia, no que unha modificación de medidas, por exemplo, podía tardar case dous anos en celebrarse a vista; hai tempo que non vou por alí, así que espero que as cousas teñan mellorado.

Destaca tamén o xornal como, en moitos dos casos, son os xulgados de violencia doméstica os que acumulan un maior retraso na tramitación dos procedementos. ¿A que é debido iso? Pois, simplemente, a que a lei integral de violencia de xénero non procedeu, na maior parte dos partidos xudiciais, á creación de novos xulgados destinados a esta materia, senón que lles foi adxudicada de modo exclusivo a un dos de instrución xa existentes; pero sen que esta atribución tivese coma contraprestación que lles liberasen senón de algúns asuntos (querelas e denuncias sen data no caso do de Pontevedra, se non lembro mal... Pero, a maiores, han de tramitar todos os procedementos de dereito de familia que deriven de temas de violencia doméstica. ¡Case nada!

E a pregunta é: ¿de que sirve facer novas leis para solucionar xudicialmente os conflitos se despois non hai medios para que funcionen?

Ou, polo menos, a primeira. Porque o certo é que xorden moitas máis: ¿como explicarlles estes retrasos ós clientes?